√هنر و ورزش

برنامه رادیویی جهان ورزش  از شبکه سراسری شبکه ورزش به مدیریت جناب ندیری و تهیه کنندگی رضایی و مجری جوان و خوش بیان توحید همتیان ،و امروز بنده افتخار داشتم تا به عنوان کوچکتر همه شما در این برنامه مهمان حضوری باشم . و مهمان تلفنی  استاد عزیزم ودوست بسیار بزرگوار جناب آقای  بهرام شفیع ریاست محترم فدراسیون هاکی  بودند . 

سه شنبه های هر دو هفته  از ساعت ۱۵:۰۰ تا ۱۶:۰۰ اختصاص دارد به ورزش کهن و ملی چوگان و در کنار آن چوگان زمینی یا هاکی  امروزی . ورزش  چوگان زمینی یا همان هاکی ، قدیمی ترین بازی اجتماعی (گروهی) است که با توپ وچوب در جهان معمول و متداول بوده و بر طبق منشور المپیک ریشه و پیدایش آن حدود دو هزار سال قبل از میلاد مسیح در ایران بوده است .

 وایرانیان این بازی را بوجود آورده اند. در ايران باستان، كودكان و نوجوانان و مردم عادی كه اسب براى چوگان در اختيار نداشتند، همان شيوه از بازى چوگان را بدون اسب انجام مى دادند ، كه شباهت بسيارى به هاكى امروز داشته است. به عقيده تاريخ نويسان، شكل چوبدستى سركج از روى شكل پاى انسان الگو‏برد‏ارى شده و بازيكنان هاكى به جاى آنكه با پا به توپهاى سنگين ضربه بزنند، با‏ چوبهاى همانند پاى خود ‏به توپ يا چيزهاى ديگر ضربه مى زد‏ند تا پاى خود‏شان ‏آسيب نبيند به همين د‏ليل است كه شكلهاى مختلفى ازبازى توپ و چوبدستى د‏ر نقاط مختلف گيتى ظاهر شده است. هنوزهم بازى هاكى د‏ر شكل ساده و ابتدايى آن د‏ر روستاهاى اتيوپى و تركيه و مصر د‏يده مى‌شود‏.

ز چوگان او  گوی  شد ناپدید           تو گفتی سپهرش همی برکشید.

 چوگان زمینی یا همان هاکی نوین
در سال 1527 كه به دستور پادشاه انگلستان فهرست بازيهاى ممنوع منتشر شد، از هوكى نيز نام برده شده است. در اواسط قرن 18 میلادی هاکی نوین در انگلستان شروع به فعالیت کرد. دركريسمس سال1855 ‏ميلاد‏ى، مسابقه اى از هاكى ‏روى چمن ميان سربازان انگليسى و سربازان كاناد‏ايى برگزار شد كه براى ‏تماشاگران آن بسيار هيجان انگيز بود و اين رويداد باعث شد مردم به سرعت به اين ‏بازى روى بياورند و علاقه نشان دهند. د‏ر سال 1860 ‏نخستين مقررات هاكى توسط انگليسيها تدوین شد. در سال 1861‏، باشگاهى مخصوص هاكى بازان موسوم به باشگاه بلاك هيث در لندن بوجود آمد. در سال 1883 ‏ باشگاه دیگرى در لندن به نام باشگاه هاكى ويمبلدون قوانين تازه اى وضع كرد تا سرعت و هيجان بيشترى به هاكى بدهد. در 18 ‏ژانویه سال 1886 ‏اتحاديه هاكى انگلستان تاسيس شد و به اين ترتيب هاكى نه ‏تنها در ميان دانش آموزان و دانشجويان رواج يافت بلكه به اندازه اى هوادار و علاقه مند پيدا كرد كه در سال 1887 به عنوان ورزش ملى انگلستان اعلام شد. اولين بار در سال1890 ‏بود كه ورزش هاكى به آمريكا راه پیدا كرد و انگلیسيهاى مقيم آمريكا اين بازى را به آمریکاييها معرفى كردند. ‏نخستين مسابقه بين المللى هاكى در بین غیر نظامیان در 31 ژانویه 1895 ‏ميان دو تيم از دو كشور ولز و ايرلند برگزار شد كه ايرلند با نتيجه 3 بر 0 ‏اين بازى تاريخى را برد. ‏هاكى براى اولين باردر سال 1900، هنگام برگزارى بازيهاى المپيك پاريس به ‏نهضت جهانى المپیک پيوست و در سومين دوره بازيهاى المپيك بود كه رسما در فهرست برنامه مسابقات قرار گرفت. در المپیک 1908 لندن مسابقات هاکی بین تیمهای ایرلند، انگلیس و اسکاتلند برگزار گردید. هاکی در 1912 استکهلم، 1920 انت ورب نیز برگزار شد اما در 1924 پاریس برگزار نشد. در سومین دوره بازیهای آسیایی در سال 1958 توکیو برای اولین بار هاکی به این مجموعه پیوست. اولین مسابقات هاکی جهانی زنان زیر نظر فدراسیون جهانی زنان (IFWHA) با شرکت 21 تیم در ادینبورگ اسکاتلند در سال 1975 انجام گردید که انگلستان موفق شد جام نقره ای را بدست آورد.

تشکیلات جهانی چوگان زمینی یا همان هاکی 
در سال 1900 ميلادى كميسيونى با شركت نمايندگان انجمن هاى هاكى انگلستان، ولز، و ‏ايرلند در شهرمنچستر انگلستان تشكيل شد تا انجمنی جهانی براى هاكى تشکیل گردد. دو سال بعد، اسكاتلند هم به اين كميسيون پيوست و به تدريج دیگر ‏كشورها نيز مقررات بين المللى هاكى را پذيرفتند. در سال 1909 بلژیک نیز به این انجمن پیوست تا جمع کشور های آن از جزیره بریتانیا فراتر رود و سپس فرانسه نیز به این انجمن پیوست اما این برای تاسیس فدراسیون جهانی کافی نبود. گام رو به جلو در سال 1924 با تشکیل فدراسیون جهانی در پاریس و با ریاست یک فرانسوی با نام پل لیوتی بود. آقای لیوتی بعنوان نماینده 7 فدراسیون ملی مامور شد تا هیئت رئیسه را شکل دهد. 6 عضوی که هاکی را در بخش آقایان و بانوان تشکیل دادند اتریش، بلژیک، چک اسلواکی، مجارستان، اسپانیا و سوئیس. هاکی زنان بسرعت شکل گرفت و در 1927 انجمن زنان فدراسیون جهانی هاکی شکل گرفت. اعضای آن استرالیا، دانمارک، انگیس، ایرلند، اسکاتلند، آفریقای جنوبی، امریکا و ولز. بعد از جشن سالگرد آن (انجمن مردان در 1974 و انجمن زنان در 1980) این دو با هم در 1982 یکی شدند. رشد فدراسیون جهانی از ابتدا بسیار چمشگیر بود . دانمارک در 1925، مردان هلند در 1926، ترکیه در 1927 و در 1928 در سال المپیک آمستردام، آلمان، لهستان، پرتغال و هند اضافه شدند. هند اولین عضو غیر اروپایی بود. در 1964 50 کشور به FIH پیوستند بصورت 3 انجمن قاره ای. (آفریقا، امریکا و آسیا). و در1974 تعداد اعضا به 71 عضو وجود داشت. امروز فدراسیون جهانی شامل 5 انجمن قاره ای (اروپا و اقیانوسیه نیز پیوستند) و 118 عضو دارند.

ایران قبل از انقلاب  چوگان زمینی یا همان هاکی
در زمان حکومت صفویان، میدان نقش جهان اصفهان محل چوگان بازی اشراف بود، این مکان در مواقع عادی محل بازی  چوگان زمینی یا همان ، هاکی عموم مردم بود و در زمان افشاریان نیز هاکی رونق خوبی داشت. در ایران هاکی نوین توسط سربازان انگلیسی وارد شد. این سربازان برای حفظ آمادگی استقامتی و جسمانی خود این ورزش را بازی می کردند. فعاليت اين رشته ورزشي در ایران از سال 1299 آغاز به كار كرد و پس از 16 سال گروهي از دوستداران هاكي به اين بازي روي آوردند و چند تيم به تمرين آن پرداختند و روز 24 آبان 1315 اين خبر در روزنامه اطلاعات منتشر شد: نظر به اينكه مدتي است بازي هاكي نظر افراد را به خود جلب نموده است ، لذا كانون ورزش ايران ، گلدان نقره اي براي اين مسابقات برگزيده و در زمين كالج نخستين مسابقه هاكي بين تيم ايران و يك تيم انگليسي انجام شد از چندي پيش به اين طرف كانون ورزش ايران بازي هاكي را جزو برنامه ورزشي خود قرار داده و يك گلدان نقره اي تقديمي دكتر رنجت را جايزه اين مسابقه قرارداد چهار تيم براي شركت در اين مسابقه حاضر گرديدند ، كه عبارت بودند از تيم ببر ايران ، تيم اعضاي كمپاني نفت ايران و انگليس تيم اعضاي بانك شاهنشاهي وتيم مستترات واعضاي سفارت انگليس. مسابقه هاكي ميان تيمهاي نامبرده بعمل آمد و دو تيم ببر ايران و سفارت انگليس برنده شناخته شدند. و براي انتخاب قهرمان اين بازي ها در زمين كالج البرز ، مسابقه نهايي ميان دو تيم مزبور انجام شد و در نتيجه ببر ايران قهرمان مسابقات شده و گلدان نقره از سوي حكيمي به اين تيم اهدا گرديد. اعضاي تيم ببرايران عبارت بودند ازدكتر هوسپ استبانيان ، محمود ذوالفقاري ، مجيد اميرابراهيمي ، حسن گوشه، شاپوراميرابراهيمي، كتابچي ، دكتررنجت ، فيروز زندي واميرابراهيمي. بعد ازاين مسابقات ، پس ازوقفه اي كوتاه، در خوزستان با حضور انگليسي ها وهندي ها درصنعت نفت ، كارگران شركت نفت به اين ورزش علاقمند شدند و اولين تيم هاكي در جنوب كشورمان در سال 1320 تشكيل گرديد. اولين تيم هاكي آبادان در سال 1320 را عباس شيرازي نژاد ، هاراطون مگردنچيان ، آرسن گرگوريان ، غلام قره چادر، ذوالفعلي كاكايي ، همراه قشقايي نوراله گراني پور، محمد علي گراني پور، فرح گراني پور، قربانعلي خدري و چطاوريان تشكيل داده بودند. در همان سال انجمن هاكي ايران به رياست داود نصيري تشكيل گرديد و ايشان براي توسعه و پيشبرد اين ورزش سنتي زحمات زياد كشيد اما بدليل عدم توجه به مسئوليت وقت ورزش كشور ، انجمن منحل گرديد، اما اولین اردوي تيم ملي در شهريور سال 1320 تشکيل شد. وجود هندي ها و انگليسي ها در مناطق نفت خيز در قبل از ملي شده صنعت نفت خيز در جنوب كشور باعث شد تا تيم ها با نام نفت اهواز ، نفت آبادان و نفت گچساران تشكيل شود و ديدارهاي منظمي با هندي ها و انگليسي ها و تيم هاي بصره و بغداد داشته باشند كه در آن زمان مرحوم نوراله گراني پور كه خود از پرسنل صنعت نفت بود ، در توسعه و پيشرفت اين رشته ورزشي سهم بسزائي داشت. اولين كلاس مربيگري در تابستان 1350 زير نظر خداداد جاماسپيان در تهران تشكيل گرديد. جالب توجه است كه قبل از تاسيس فدراسيون هاكي در سال 1350 تيم هاكي كهكيلويه و بوير احمد در سال 1349 زير نظر مرحوم گراني پور فعال بود در آن زمان رقابت هاي بسيار خوبي بين تيم هاي استان ها وخارجي هاي مقيم تهران برگزارمي شد و وجود همين خارجي ها در ايران به لحاظ استفاده از تجربيات آنها سهم بسزايي در رشد كيفي تيم ها داشت. مسابقه ای در سال 1350 در تهران بين تيم ايران و تيم اتباع خارجي ساكن تهران در سالن سرپوشيده هفتم تير (محمد رضا شاه سابق ) با حضور رئيس سازمان تربيت بدني ،دبير كل كميته ملي المپيك ايران و عده اي از شخصيتهاي مملكتي برگزار گردد. ضمناً حضور دانشجويان تربيت بدني (مدرسه عالي ورزش ) در اين مسابقات چشمگير بود. انجام مسابقه هاكي در ايران در آن سالها از اهميت ويژه اي برخوردار بود و خبر آن در روزنامه هاي ورزشي و خبري آن زمان به چاپ رسيد . از جمله در روزنامه كيهان ورزشي شرح مفصلي درباره اين مسابقه تحت عنوان « براي ثبت در تاريخ ورزش » همراه عكس از اين مسابقه به چاپ رسيد. موفقيت اين مسابقه و انعكاس آن در روزنامه ها باعث گرديد كه تعداد زيادي از معلمين ورزش و علاقمند به اين رشته به يادگيري اين ورزش روي آوردند. بر همين اساس اولين دوره كلاس مربيگري هاكي ويژه معلمين ورزش در تهران تشكيل شد كه پس از پايان دوره به كليه شركت كنندگان گواهي اعطاء گرديد. پس از برگزاري اين كلاس در تهران دوره هاي مشابه در ساير استانهاي ايران برگزار شد. فدراسیون هاکی براي آماده نمودن تيم ايران در بازی های آسیایی تهران، پس از داير كردن دوره هاي مربيگري در سطح بين المللي يك مربي به نام آقاي ديك اكبرت هلندي كه مورد تاييد فدراسيون بين المللي هاكي بود به تهران دعوت و مشغول بكار کرد. در سال 51 تيم هاكي ايران از بين 18 نفر از تبعه كشورهاي هلند، آلمان، هند، پاكستان كه در ايران زندگي مي كردند تشكيل و زير نظر آقاي خداداد جاماسپيان تمرينات خود را در استاديوم شهيد شيرودي (امجديه سابق ) شروع كردند. اولين مربي ايراني آقاي خداداد جاماسپيان بودند كه ايشان آشنايي كاملي با قوانين و مقررات هاكي داشتند. بر همين اساس اولين دوره كلاس آموزش هاكي زير نظر ايشان در تابستان 1350 در تهران و با حضور چند تن از افراد شركت كننده برگزار گرديد. محل برگزاري كلاس استاديوم شهيد كشوري( استاديوم داووديه سابق) بود. اولين دوره مسابقات قهرماني كشور در سال 1352 با نام هفته هاكي در منظريه تهران با شركت 22 تيم از استان ها و دانشگاههاي تهران برگزار گرديد كه تيم كهكيلويه و بوير احمد مقام اول ، خراسان مقام دوم و همدان مقام سوم را كسب نمودندو اردوی تيم ملي نیز به مدت يك هفته در این سال تشكيل گرديد. در اواخر سال 1353 در بازيهاي آسيايي تهران با حضور شش تيم شركت كننده ، مقام ششم را كسب نموديم و در همان سال محمد رضا دهخدا بازيكن زبده تيم ملي ايران بعنوان بهترين هاي آسيا عضو تيم منتخب آسيا شده ، درمسابقات قاره ها شركت نمود. جالب توجه است كه در سال 1353 جزو شش تيم آسيا بوديم ، مسئولين وقت فدراسيون با برنامه ريزي اصولي و آينده نگري مي توانستند هاكي ما را در سطح آسيا مطرح كنند. قبل از پيروزي انقلاب اسلامي مسابقات فقط در رده سني بزرگسالان و بصورت دست و پا شكسته برگزار مي شد . در آن سال ها 4 بار كلاس مربيگري درجه 3 برگزار شد كه كلاس مربيگري و داوري درجه 3 همزمان تشكيل مي گرديد. قبل از انقلاب بعضي استان ها ديدار هاي دوستانه اي با تيم كويت ، يوگسلاوي و مصر داشتند.
چوگان زمینی یا همان هاکی